Wilgoć i pleśń w mieszkaniu – przyczyny i jak im zapobiegać

Pleśń na ścianie to nie tylko problem estetyczny. Zawilgocone mieszkanie gorzej się ogrzewa, niszczy wykończenie i meble, a zarodniki grzybów mogą pogarszać samopoczucie, szczególnie u osób z alergią lub chorobami układu oddechowego.

Skąd bierze się wilgoć w domu

W każdym zamieszkanym lokalu powstaje dużo pary wodnej. Wydzielamy ją oddychając, a do tego dochodzi gotowanie, kąpiele, pranie i suszenie ubrań, a nawet rośliny doniczkowe. Jeśli ta wilgoć nie ma jak się wydostać, osiada na najzimniejszych powierzchniach – szybach, narożnikach ścian zewnętrznych, wnękach za meblami.

Najczęstsze przyczyny problemu to:

• niewydolna wentylacja – zatkane lub zaklejone kratki wentylacyjne, brak dopływu świeżego powietrza,
• szczelne okna bez nawiewników – po wymianie starych okien na nowe powietrze przestaje napływać przez nieszczelności, a wentylacja grawitacyjna słabnie,
• mostki termiczne – miejsca, w których ściana jest wyraźnie zimniejsza, np. przy wieńcach stropów, nadprożach i narożnikach,
• zbyt niska temperatura w części pomieszczeń, zwłaszcza gdy niektóre pokoje są zimą prawie nieogrzewane,
• suszenie prania w zamkniętym pokoju bez wietrzenia,
• usterki budynku – przeciekający dach, nieszczelne rynny, awarie instalacji wodnej, podciąganie wilgoci przez fundamenty.

Jak rozpoznać, że jest za wilgotno

Sygnały ostrzegawcze zwykle pojawiają się, zanim na ścianie wyrosną ciemne plamy. Warto zwrócić uwagę na zaparowane od wewnątrz szyby, krople wody na parapetach rano, zapach stęchlizny w szafach, odklejające się tapety czy łuszczącą się farbę. Pomocny jest prosty higrometr, czyli miernik wilgotności powietrza. W mieszkaniu zwykle zaleca się wilgotność na umiarkowanym poziomie, mniej więcej między 40 a 60 procent. Utrzymujące się wyższe wartości sprzyjają rozwojowi pleśni.

Codzienne nawyki, które ograniczają wilgoć

1. Wietrz krótko i intensywnie. Kilka minut szeroko otwartego okna, najlepiej z przeciągiem, wymienia powietrze bez nadmiernego wychładzania ścian. Uchylone przez cały dzień okno zimą jest mniej skuteczne i wychładza mieszkanie.
2. Usuwaj parę u źródła. Gotuj pod przykryciem i włączaj okap. Po kąpieli zostaw drzwi łazienki uchylone lub włącz wentylator.
3. Susz pranie z głową. Najlepiej na balkonie lub w pomieszczeniu z dobrą wentylacją. Jeśli suszysz w pokoju, regularnie go wietrz.
4. Ogrzewaj wszystkie pomieszczenia. Nawet pokój, z którego rzadko korzystasz, nie powinien być bardzo zimny, bo właśnie tam para skrapla się najchętniej.
5. Odsuń meble od ścian zewnętrznych. Kilka centymetrów odstępu za szafą czy łóżkiem pozwala powietrzu krążyć.
6. Wycieraj skropliny. Wodę zebraną rano na szybach i parapetach warto od razu zetrzeć.

Wentylacja i sprawy techniczne

W większości polskich bloków i starszych domów działa wentylacja grawitacyjna. Żeby spełniała swoją rolę, powietrze musi mieć skąd napływać i którędy uchodzić. Kratek wentylacyjnych w kuchni i łazience nie wolno zasłaniać ani zaklejać. Prostym testem jest przyłożenie kartki papieru do kratki – jeśli zostaje przyciągnięta, ciąg prawdopodobnie istnieje. Nie zastępuje to jednak przeglądu przewodów, który w budynkach wykonuje uprawniony kominiarz.

Jeśli okna są bardzo szczelne, pomocne mogą być nawiewniki okienne lub ścienne. Ich montaż warto skonsultować z fachowcem. Przy poważniejszych problemach, takich jak przecieki, zawilgocone fundamenty czy wyraźne mostki termiczne, potrzebna jest diagnoza specjalisty. W mieszkaniu w bloku lub wynajmowanym zgłoś problem zarządcy budynku, spółdzielni lub właścicielowi.

Co zrobić, gdy pleśń już się pojawiła

Niewielkie ogniska na gładkich powierzchniach można zwykle usunąć samodzielnie, stosując dostępne środki grzybobójcze zgodnie z instrukcją na opakowaniu. Podczas pracy używaj rękawic, okularów ochronnych i maseczki, a pomieszczenie dobrze wietrz. Nigdy nie mieszaj ze sobą różnych środków chemicznych, zwłaszcza tych z chlorem, bo mogą wydzielać szkodliwe opary.

Samo usunięcie nalotu to jednak tylko połowa sukcesu. Jeśli nie znajdziesz i nie usuniesz przyczyny, pleśń najpewniej wróci. Gdy zajmuje duży obszar, wnika w tynk lub pojawia się wielokrotnie, warto skorzystać z pomocy fachowca. Jeśli domownicy mają przewlekły kaszel, katar, duszności albo nasilone objawy alergii, skonsultujcie się z lekarzem.

Wilgoć w łazience i kuchni

To pomieszczenia, w których pary wodnej powstaje najwięcej, dlatego wymagają szczególnej uwagi. Po prysznicu warto ściągnąć wodę ze ścian kabiny i płytek, a ręczniki suszyć rozwieszone, nie zwinięte. Fugi i silikon przy wannie oraz zlewie dobrze jest regularnie czyścić i wymieniać, gdy zaczynają ciemnieć. W kuchni okap powinien pracować podczas gotowania i jeszcze chwilę po nim. Jeśli łazienka nie ma okna, sprawny wentylator lub wydajny kanał wentylacyjny są szczególnie ważne.

Lista kontrolna na sezon grzewczy

• Kratki wentylacyjne są czyste i niczym niezasłonięte.
• Do mieszkania może napływać świeże powietrze.
• Wietrzysz kilka razy dziennie krótko i intensywnie.
• W łazience i kuchni para jest odprowadzana na bieżąco.
• Wszystkie pokoje są choć trochę ogrzewane.
• Meble przy ścianach zewnętrznych mają odstęp od muru.
• Kontrolujesz wilgotność powietrza i reagujesz na pierwsze ślady zawilgocenia.

Przeczytaj także:

• Malowanie ścian samodzielnie krok po kroku – poradnik
• Jak urządzić małe mieszkanie, żeby wydawało się większe
• Jak dobrać oświetlenie do pokoju: barwa i rodzaje światła