Amerykańska Federalna Komisja Handlu (FTC) sprawdza, czy dziewięć dużych firm, wśród nich trzy linie lotnicze, ustala ceny indywidualnie na podstawie danych o klientach. Przewoźnicy stanowczo zaprzeczają, ale pytanie, czy cena biletu zależy od tego, kim jesteśmy, wraca od dwóch lat.

Co dokładnie bada FTC

W centrum postępowania jest tzw. personalized pricing, czyli sytuacja, w której firma ustala jedną cenę dla ciebie, a inną dla kogoś innego, bo wie o tobie więcej. Przykład: ty widzisz lot z Chicago do Miami za 300 dolarów, a znajomy z sąsiedztwa ten sam lot za 220.

Na liście są trzy duże amerykańskie linie: Delta, United i JetBlue. Obok nich znalazły się firmy przewozowe Uber i Lyft, sieci handlowe Walmart i Target oraz serwisy dostaw DoorDash i Instacart. Urząd zażądał od nich informacji o metodach ustalania cen, także o tym, czy stawki mogą się zmieniać w zależności od czynników osobistych, na przykład udziału w programie lojalnościowym.

Urzędnik FTC powiedział serwisowi The Points Guy, że agencję mniej niepokoi samo różnicowanie cen, a bardziej robienie tego bez informowania klientów.

Linie lotnicze: nie robimy tego

Stowarzyszenie Airlines for America, reprezentujące największych amerykańskich przewoźników, odpowiedziało krótko. Jak oświadczyło, linie „opierają ceny na warunkach rynkowych i popycie konsumentów, tak jak zawsze”.

Nieufność ma jednak swoje źródła. W zeszłym roku Delta tłumaczyła się przed parlamentarzystami po ujawnieniu, że korzysta z zewnętrznego narzędzia AI do ustalania cen. Firma zapewniła, że nie wykorzystuje prywatnych danych klientów i nie zamierza tego robić. Wiosną ubiegłego roku pojawił się też pozew przeciwko JetBlue. Linia miała w mediach społecznościowych zasugerować klientowi, że niższą cenę znajdzie po wyczyszczeniu plików cookie lub w trybie incognito. Wpis usunięto, a przewoźnik uznał, że pracownik obsługi się pomylił. Z najnowszego badania serwisu Thrifty Traveler wynika zaś, że część amerykańskich linii nadal liczy więcej osobom podróżującym samotnie niż tym, które lecą z towarzyszem.

Gdzie kończy się cena dynamiczna

Linie mają o nas sporo danych: wymagają ich przepisy bezpieczeństwa, a wiele informacji dokładamy sami w programach lojalnościowych. Do tego dochodzą ceny dynamiczne, które zmieniają się wraz z zapełnianiem samolotu i popytem.

Ekonomista Garrett Scott z Uniwersytetu Missisipi uważa, że ludzie podejrzewają, iż ceny rosną przez ich własne wyszukiwania, ale on sam nie jest do tego w pełni przekonany. Wiele praktyk uważa za niegroźne, a czasem korzystne, bo pozwalają oferować niższe ceny, gdy popyt spada. Do jawnych form różnicowania należą zniżki na bilety nagrodowe dla posiadaczy kart kredytowych Delty i United oraz ofert podwyższenia klasy po rezerwacji.

Część ekspertów twierdzi jednak, że granica się zaciera. Mark Tremblay z Uniwersytetu Nevady w Las Vegas wskazuje, że linia mogłaby podnieść ceny w tygodniu, w którym według jej danych rezerwują zamożniejsi podróżni. Jego zdaniem to „personalizacja w przebraniu”, którą firmy nazwałyby po prostu ceną dynamiczną.

Co to znaczy dla polskiego pasażera

Postępowanie dotyczy rynku amerykańskiego i nie wynika z niego, że polscy przewoźnicy czy linie działające w Europie stosują takie praktyki. Sprawa pokazuje jednak problem, który dotyczy także nas, bo kupujemy bilety i zamawiamy przejazdy w tych samych globalnych serwisach.

W Unii Europejskiej obowiązują przepisy o ochronie danych osobowych (RODO) oraz unijne zasady ochrony konsumentów, które wymagają informowania, gdy cena została spersonalizowana na podstawie zautomatyzowanego profilowania. Szczegóły i skuteczność egzekwowania zależą od konkretnego przypadku, więc nie warto traktować tego jako gwarancji. Źródło nie podaje dowodów, że linie lotnicze ustalają ceny na podstawie danych osobowych, więc na razie to otwarte pytanie.

• Porównuj ceny w kilku wyszukiwarkach i bezpośrednio u przewoźnika.
• Sprawdzaj, czy cena zmienia się po wylogowaniu z konta.
• Czytaj informacje o zniżkach i ofertach przypisanych do programu lojalnościowego.

Źródło: The Points Guy – „Are airlines actually using your personal data to set 'personalized’ prices?”